ਹੋਣਹਾਰ ਪਰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿਚਕਾਰ ਛੱਡਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਾਸਤੇ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਦੇ Department of School Education and Literacy ਵੱਲੋਂ National Means-cum-Merit Scholarship (NMMS) ਸਕੀਮ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਵਜ਼ੀਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਲਾਭ ਲਗਾਤਾਰ ਲੈਣ ਲਈ ਹਰ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਖ਼ਾਸ ਸ਼ਰਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਨੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਇਸ ਸਕੀਮ ਦੇ ਪੜਾਅ-ਦਰ-ਪੜਾਅ ਯੋਗਤਾ ਮਾਪਦੰਡ ਬਾਰੇ।
ਇਸ ਸਕੀਮ ਦਾ ਲਾਭ ਲੈਣ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਪੌੜੀ ਸੱਤਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸੱਤਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 55% ਅੰਕਾਂ ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਐਸ.ਸੀ ਵਰਗ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਥੋੜ੍ਹੀ ਨਰਮ ਰੱਖੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ 50% ਅੰਕ ਲੈ ਕੇ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ।
ਸੱਤਵੀਂ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚੋਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ (Selection Test) ਵਿੱਚੋਂ ਗੁਜ਼ਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੋਣ ਲਈ:
- ਆਮ ਵਰਗ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 40% ਅੰਕ ਲੈਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
- ਐਸ.ਸੀ ਵਰਗ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਹੱਦ 32% ਅੰਕ ਹੈ।
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਅੱਠਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 55% ਅੰਕਾਂ (ਐਸ.ਸੀ ਲਈ 50%) ਨਾਲ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਭਾਵ, ਸਿਰਫ਼ ਚੋਣ ਟੈਸਟ ਪਾਸ ਕਰਨਾ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਸਕੂਲ ਦੇ ਸਾਲਾਨਾ ਨਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚੰਗੇ ਅੰਕ ਲਿਆਉਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ National Scholarship Portal 'ਤੇ NMMS ਸਕੀਮ ਅਧੀਨ, Department of School Education and Literacy ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਅਪਲਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਪੜਾਅ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਦਾ ਲਾਭ ਮਿਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਸਕੀਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੱਖਰਾ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮਾਪਦੰਡ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਬੱਸ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਨੌਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਫੇਲ੍ਹ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਭਾਵੇਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੋ ਵੀ ਜਾਵੇ, ਇਸ ਸ਼ਰਤ ਕਾਰਨ ਸਕੀਮ ਦਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
11ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਸਕੀਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਮਹੱਤਵ ਹੈ:
- ਜਨਰਲ ਕੈਟੇਗਰੀ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 60% ਅੰਕ ਲੈਣੇ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹਨ।
- SC/ST ਵਰਗ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਹੱਦ 55% ਅੰਕ ਹੈ।
ਇਹ ਸ਼ਰਤ ਹੋਰ ਪੜਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸਖ਼ਤ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਦਸਵੀਂ ਦੇ ਬੋਰਡ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਸਕੀਮ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਪੜਾਅ, ਯਾਨੀ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਮਾਪਦੰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਵੀ ਬੱਸ ਇਹੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦਿਆਰਥੀ 11ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਫਲਤਾਪੂਰਵਕ ਪਾਸ ਹੋਵੇ।
| ਜਮਾਤ | ਸ਼ਰਤ |
|---|---|
| 7ਵੀਂ | 55% (SC ਲਈ 50%) ਨਾਲ ਪਾਸ |
| 8ਵੀਂ | ਚੋਣ ਟੈਸਟ ਵਿੱਚ 40% (SC ਲਈ 32%) + ਸਾਲਾਨਾ ਨਤੀਜੇ ਵਿੱਚ 55% (SC ਲਈ 50%) |
| 9ਵੀਂ | ਪੋਰਟਲ 'ਤੇ ਅਪਲਾਈ, ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ |
| 10ਵੀਂ | ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮਾਪਦੰਡ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਕਾਫ਼ੀ |
| 11ਵੀਂ | 10ਵੀਂ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ 60% (SC/ST ਲਈ 55%) |
| 12ਵੀਂ | ਕੋਈ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਮਾਪਦੰਡ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ 11ਵੀਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਸ ਹੋਣਾ ਕਾਫ਼ੀ |
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ NMMS ਸਕੀਮ ਹੋਣਹਾਰ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਹਰ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਅਤੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕ ਰਹਿਣ ਅਤੇ ਹਰ ਜਮਾਤ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਮਿਆਰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਕੀਮਤੀ ਵਜ਼ੀਫ਼ੇ ਦਾ ਲਾਭ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਮਿਲਦਾ ਰਹੇ।
1) ਆਧਾਰ ਕਾਰਡ
2) ਪਾਸਪੋਰਟ ਸਾਈਜ 2 ਫੋਟੋਆਂ
3) ਸੱਤਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਮਾਰਕਸ਼ੀਟ
4) ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਆਮਦਨ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (ਸਲਾਨਾ ਆਮਦਨ ₹3,50,000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ)
5) ਜਾਤੀ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ (SC/ST/BC/OBC ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਲਈ)
6) ਡੋਮੀਸਾਈਲ/ਨਿਵਾਸ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ
7) ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਆਧਾਰ ਲਿੰਕਡ ਬੈਂਕ ਖਾਤਾ
8) ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪੋਰਟਲ ਦੇ ਆਪਲਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਐਪਲੀਕੇਸ਼ਨ ਦੀ ਕਾਪੀ
| ਜਮਾਤ | ਸ਼ਰਤ |
|---|---|
| 8ਵੀਂ | ਟੈਸੱਟ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 1) MAT -Mental Ability Test (90 Marks for 90 MCQs) 2) SAT -Scholistic Apptitude Test (90 Marks for 90 MCQs) ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਐਗਰੀਗੇਟ ਵਿੱਚੋਂ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ (ਐਸ.ਸੀ ਲਈ 32 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ) ਅੰਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। |
| 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ | ਪੋਰਟਲ ਤੇ ਵਜੀਫਾ ਅਪਲਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਰ ਸਾਲ 12000 ਰੁਪਏ ਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਜੀਫੇ ਵਜੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਜੀਫਾ ਲਗਾਤਾਰ 4 ਸਾਲ ਤੱਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਹਰ ਸਾਲ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਾਲਰਸ਼ਿਪ ਪੋਰਟਲ ਤੇ ਰੀਨਿਊ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। |
| 9ਵੀਂ ਤੋਂ 12ਵੀਂ | ਹਾਜਰੀਆਂ ਦੀ ਸ਼ਰਤ- ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਰੈਗੁਲਰ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਹਾਜਰੀ 75 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸਰਕਾਰੀ ਸਕੂਲ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰ/ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਮਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਰੈਗੂਲਰ, ਫੁੱਲ-ਟਾਈਮ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੋਵੇ। |
0 Comments